Νέα ευρωπαϊκή ειδοποίηση για την ασφάλεια τροφίμων αφορά παρτίδες καφέ Arabica, μετά τον εντοπισμό αυξημένων επιπέδων ωχρατοξίνης Α, μιας ουσίας που έχει ταξινομηθεί ως πιθανώς καρκινογόνος για τον άνθρωπο. Το περιστατικό καταγράφηκε μέσω του Ευρωπαϊκού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF), οδηγώντας σε ανάκληση συγκεκριμένων προϊόντων.
Η κοινοποίηση εκδόθηκε από το Βέλγιο την 1η Ιουλίου 2026 και αφορά καβουρδισμένο αλεσμένο καφέ σε δόσεις (coffee pods). Η επιμόλυνση εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια εσωτερικού ελέγχου της επιχείρησης, όπου ανιχνεύθηκε ωχρατοξίνη Α σε συγκέντρωση 6,9 μg/kg. Το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον συγκεκριμένο τύπο καφέ είναι 3 μg/kg, γεγονός που αντιστοιχεί σε υπέρβαση περίπου 130%.
Η ειδοποίηση χαρακτηρίστηκε ως Alert Notification, καθώς το προϊόν είχε ήδη διανεμηθεί σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων και η Γαλλία.
Τι είναι η ωχρατοξίνη Α
Η ωχρατοξίνη Α ανήκει στις μυκοτοξίνες που έχουν μελετηθεί εκτενώς. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η ουσία συνδέεται κυρίως με νεφροτοξικές επιδράσεις, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να επηρεάσει το ήπαρ, το ανοσοποιητικό σύστημα και την ανάπτυξη του εμβρύου, βάσει πειραματικών μελετών.
Παράλληλα, η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει κατατάξει την ωχρατοξίνη Α στην Ομάδα 2Β, δηλαδή στις ουσίες που θεωρούνται πιθανώς καρκινογόνες για τον άνθρωπο.
Ποιος καφές ανακαλείται
Στις 3 Ιουλίου 2026 οι γαλλικές αρχές ανακοίνωσαν την ανάκληση του Arabica Dosettes Pur Arabica Classic της μάρκας PLANTEURS DES TROPIQUES, ιδιωτικής ετικέτας της αλυσίδας Intermarché, ο οποίος διατέθηκε σε όλα τα καταστήματα της αλυσίδας στη Γαλλία.
Η ανάκληση αφορά:
Συσκευασία 375 γρ. (54 δόσεις), κωδικός GTIN 3250392777081, παρτίδα L603017, με ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 20/09/2027.
Συσκευασία 250 γρ. (36 δόσεις), κωδικός GTIN 3250391122486, παρτίδα L603073, με ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 13/09/2027.
Αιτία της ανάκλησης είναι η παρουσία ωχρατοξίνης Α σε επίπεδα υψηλότερα από εκείνα που επιτρέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Αν και το RASFF δεν κατονομάζει το συγκεκριμένο εμπορικό προϊόν, η χρονική σύμπτωση, η προέλευση της κοινοποίησης από το Βέλγιο, η διανομή στη Γαλλία και η κοινή αιτία ανάκλησης καθιστούν πιθανή τη σύνδεση των δύο υποθέσεων.
Επαναλαμβανόμενα περιστατικά στην ευρωπαϊκή αγορά
Η συγκεκριμένη υπόθεση προστίθεται σε μια σειρά ανακλήσεων καφέ και προϊόντων κακάο που έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια λόγω υπέρβασης των επιτρεπόμενων ορίων ωχρατοξίνης Α.
Το 2025 ανακλήθηκαν παρτίδες καφέ από μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ στην Ιταλία, ενώ ακολούθησαν αποσύρσεις προϊόντων 100% Arabica και του καφέ Gimoka Gusto Ricco 30% Arabica – 70% Robusta, ο οποίος είχε κυκλοφορήσει και στην ελληνική αγορά.
Αντίστοιχα, το 2026 καταγράφηκαν ανακλήσεις σκόνης κακάο με συγκέντρωση ωχρατοξίνης Α 14,8 μg/kg έναντι ορίου 3 μg/kg, καθώς και νέες περιπτώσεις επιμολυσμένου αλεσμένου καφέ από μεγάλες αλυσίδες λιανικής.
Πώς δημιουργείται η επιμόλυνση
Η ωχρατοξίνη Α παράγεται κυρίως από μύκητες των γενών Aspergillus και Penicillium, οι οποίοι αναπτύσσονται όταν επικρατούν υψηλή υγρασία και αυξημένες θερμοκρασίες κατά την καλλιέργεια, την αποθήκευση ή τη μεταφορά των πρώτων υλών.
Στον καφέ, η επιμόλυνση μπορεί να προκύψει ήδη από το στάδιο της παραγωγής, όταν οι κόκκοι δεν αποξηραίνονται σωστά ή αποθηκεύονται σε ακατάλληλες συνθήκες. Αν και το καβούρδισμα μειώνει μέρος της μυκοτοξίνης, δεν την απομακρύνει πλήρως, γι’ αυτό η πρόληψη και οι συστηματικοί έλεγχοι αποτελούν τον αποτελεσματικότερο τρόπο προστασίας.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παρουσία της ουσίας σε ένα προϊόν δεν σημαίνει πως θα προκαλέσει άμεσα προβλήματα υγείας έπειτα από μία μόνο κατανάλωση. Ο κίνδυνος αξιολογείται με βάση τη συνολική και μακροχρόνια έκθεση του οργανισμού, γεγονός που εξηγεί γιατί η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει αυστηρά όρια και άμεσες διαδικασίες ανάκλησης ακόμη και χωρίς καταγεγραμμένα περιστατικά ασθένειας.
