Μια εξαιρετικά επώδυνη τροπική ασθένεια, γνωστή ως Τσικουνγκούνια, μπορεί να μεταδίδεται μέσω κουνουπιών στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύει ο Guardian, προκαλώντας έντονη ανησυχία στους ειδικούς.
Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης, σημαίνουν ότι οι μολύνσεις είναι πλέον εφικτές για περισσότερους από έξι μήνες τον χρόνο σε χώρες όπως η Ισπανία και η Ελλάδα. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, με τη συνεχιζόμενη υπερθέρμανση του πλανήτη, η περαιτέρω εξάπλωση της νόσου προς τον Βορρά είναι απλώς ζήτημα χρόνου.
Η εν λόγω μελέτη είναι η πρώτη που αξιολογεί πλήρως την επίδραση της θερμοκρασίας στον χρόνο επώασης του ιού μέσα στο ασιατικό κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus), ένα είδος που έχει «εισβάλει» στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες. Η μελέτη διαπίστωσε ότι η ελάχιστη θερμοκρασία στην οποία μπορεί να μεταδοθεί είναι 2,5 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερη από προηγούμενες εκτιμήσεις, μια διαφορά που οι ερευνητές χαρακτήρισαν «αρκετά σοκαριστική».
Ο ιός Τσικουνγκούνια εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1952 στην Τανζανία και για δεκαετίες περιοριζόταν στις τροπικές περιοχές, όπου καταγράφονται εκατομμύρια μολύνσεις κάθε χρόνο. Η νόσος προκαλεί έντονο και παρατεταμένο πόνο στις αρθρώσεις, εξαιρετικά εξουθενωτικό, ενώ μπορεί να αποβεί θανατηφόρα σε μικρά παιδιά και ηλικιωμένους.
Πού έχουν εντοπιστεί κρούσματα στην Ευρώπη
Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί μεμονωμένα περιστατικά σε περισσότερες από 10 ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο, το 2025 σημειώθηκαν μαζικές εξάρσεις εκατοντάδων κρουσμάτων στη Γαλλία και την Ιταλία.
Το κουνούπι τίγρης, που τσιμπά κυρίως κατά τη διάρκεια της ημέρας, κινείται σταθερά βορειότερα καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται. Έχει ήδη εντοπιστεί στο Ηνωμένο Βασίλειο, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη εγκατασταθεί μόνιμα.
Όταν ένα κουνούπι τσιμπήσει μολυσμένο άτομο, ο ιός εισέρχεται στο έντερό του. Μετά από μια περίοδο επώασης, ο ιός βρίσκεται στο σάλιο του κουνουπιού και μπορεί να μεταδοθεί στο επόμενο άτομο που θα τσιμπήσει. Αν όμως η περίοδος επώασης είναι μεγαλύτερη από τη διάρκεια ζωής του κουνουπιού, η μετάδοση δεν μπορεί να συμβεί.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of the Royal Society Interface, ανέλυσε δεδομένα από 49 προηγούμενες έρευνες και καθόρισε για πρώτη φορά τον χρόνο επώασης σε όλο το εύρος θερμοκρασιών.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι το κατώφλι μετάδοσης είναι 13-14 βαθμοί Κελσίου, γεγονός που σημαίνει ότι η νόσος μπορεί να μεταδίδεται για περισσότερο από έξι μήνες τον χρόνο σε Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία και Ελλάδα, και για τρεις έως πέντε μήνες σε χώρες όπως το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ελβετία.
Μέχρι σήμερα, το όριο είχε εκτιμηθεί στους 16-18 βαθμούς Κελσίου.
Μέχρι πρόσφατα, οι ψυχροί ευρωπαϊκοί χειμώνες λειτουργούσαν ως φυσικό «φρένο», διακόπτοντας τη δραστηριότητα των κουνουπιών. Όμως οι επιστήμονες αρχίζουν πλέον να παρατηρούν δραστηριότητα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους στη νότια Ευρώπη, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολύ μεγαλύτερες εξάρσεις.
Τι λέει ο ΠΟΥ
Η δρ Ντιάνα Ρόχας Άλβαρες, επικεφαλής της ομάδας του World Health Organization για ιούς που μεταδίδονται από έντομα και τσιμπούρια, τόνισε: «Η μελέτη είναι σημαντική, γιατί δείχνει ότι η μετάδοση στην Ευρώπη μπορεί να γίνει ακόμη πιο εμφανής με την πάροδο του χρόνου».
Προειδοποίησε ότι η νόσος μπορεί να είναι καταστροφική, με έως και 40% των ασθενών να συνεχίζουν να υποφέρουν από αρθρίτιδα ή πολύ έντονο πόνο ακόμη και πέντε χρόνια μετά. Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ευρώπη έχει ακόμη την ευκαιρία να περιορίσει την εξάπλωση των κουνουπιών, μέσω ενημέρωσης των πολιτών, απομάκρυνσης λιμναζόντων υδάτων, χρήσης εντομοαπωθητικών και κατάλληλων συστημάτων επιτήρησης.
