Η Αθήνα παρακολουθεί με μεγάλη ανησυχία την κλιμάκωση στο Ιράν, γιατί μια σύγκρουση που ακουμπά άμεσα τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και την Τεχεράνη εγκυμονεί ευρύτερους κινδύνους. Ακόμη κι αν οι μάχες εξελίσσονται μακριά από τα ελληνικά σύνορα, οι επιπτώσεις για την Ελλάδα μπορούν να έρθουν γρήγορα μέσω τριών πυλώνων: ενέργεια–τιμές, ναυτιλία–εμπόριο, ασφάλεια–μεταναστευτικές πιέσεις.
Ενέργεια
Το πρώτο και πιο άμεσο ρίσκο είναι η ενέργεια. Το Ιράν έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει σοκ στις αγορές χωρίς να κερδίσει στρατιωτικά: αρκεί να αυξήσει την απειλή για τη ναυσιπλοΐα ή να επιχειρήσει να διαταράξει τη ροή πετρελαίου και LNG. Τα Στενά του Ορμούζ είναι το σημείο – κλειδί της παγκόσμιας τροφοδοσίας: το 2024 πέρασαν από εκεί περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου/ημέρα, δηλαδή περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαϊκών υγρών. Στο φυσικό αέριο, η σημασία είναι επίσης τεράστια: περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου LNG διακινείται μέσω Ορμούζ.
Αν το ρίσκο ανέβει, ανεβαίνει και το «ασφάλιστρο κινδύνου» στις τιμές, με πιθανές συνέπειες σε καύσιμα, ρεύμα, μεταφορές και τελικά στον πληθωρισμό στην Ελλάδα, που ως εισαγωγέας ενέργειας είναι ευάλωτη σε τέτοιους κραδασμούς.
Ναυτιλία
Ο δεύτερος πυλώνας είναι η ναυτιλία. Και εδώ η Ελλάδα είναι εκτεθειμένη περισσότερο από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ακριβώς επειδή η ελληνόκτητη ναυτιλία αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της παγκόσμιας μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων. Ήδη, πριν από την τελευταία κλιμάκωση, το ελληνικό υπουργείο Ναυτιλίας είχε απευθύνει σύσταση αυξημένης επαγρύπνησης προς πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο μέσω Ορμούζ.
Σε πολεμικές συνθήκες, ακόμη κι αν δεν «κλείσει» τυπικά το πέρασμα, αρκεί η αύξηση κινδύνου (επιθέσεις, νάρκες, παρενοχλήσεις, drones) για να εκτιναχθούν τα ασφάλιστρα, να αλλάξουν δρομολόγια, να καθυστερήσουν φορτία και να ακριβύνουν οι θαλάσσιες μεταφορές. Αυτό τελικά περνά στην πραγματική οικονομία: πιο ακριβά ναύλα σημαίνουν ακριβότερες εισαγωγές και μεγαλύτερη πίεση σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Γεωπολιτική αστάθεια
Ο τρίτος πυλώνας είναι η ασφάλεια και η γεωπολιτική αστάθεια στη γειτονιά μας. Όσο η ένταση μεγαλώνει, αυξάνονται τα σενάρια αντιποίνων και επέκτασης της κρίσης σε άλλα μέτωπα (π.χ. επιθέσεις σε στόχους στη Μέση Ανατολή, κυβερνοεπιθέσεις, ή αναζωπύρωση κινδύνων σε θαλάσσιες οδούς). Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε δύο πρακτικά ζητήματα: αυξημένη ανάγκη προστασίας συμφερόντων (ναυτιλία, υποδομές, τουρισμός) και πιθανές μεταναστευτικές- προσφυγικές πιέσεις αν η αστάθεια γενικευτεί στην περιοχή.
Εν ολίγοις και με απλά λόγια: η Ελλάδα κινδυνεύει από ένα ντόμινο οικονομικών και γεωπολιτικών κραδασμών, με πρώτο καμπανάκι το τι θα συμβεί στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και στις ροές μέσω Ορμούζ.