Το αποκαλούμενο «Godzilla» Ελ Νίνιο έχει ήδη κάνει την εμφάνισή του και καταρρίπτει ρεκόρ που η ανθρωπότητα θα προτιμούσε να μην είχαν σπάσει ποτέ.
Οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας στον ισημερινό Ειρηνικό Ωκεανό έχουν ήδη ξεπεράσει τα υψηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί σε οποιοδήποτε προηγούμενο επεισόδιο Ελ Νίνιο, ενώ το φαινόμενο συνεχίζει να ενισχύεται.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, μεταξύ Ιουνίου 2026 και Φεβρουαρίου 2027 η ακραία ζέστη που συνδέεται με το φαινόμενο θα μπορούσε να συμβάλει σε 451.000 επιπλέον θανάτους, αναφέρεται σε δημοσίευμα του euronews.
Οι προβλέψεις έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία σε μετεωρολογικές υπηρεσίες, υγειονομικές αρχές και κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) έχει κινητοποιηθεί σε πρωτοφανή κλίμακα, προκειμένου να υπάρξει προετοιμασία για τα ακραία καιρικά φαινόμενα που αναμένονται.
«Το Ελ Νίνιο γιγαντώνεται μπροστά στα μάτια μας», δήλωσε στις αρχές Σεπτεμβρίου ο απερχόμενος Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
«Ο πλανήτης βρίσκεται σε αχαρτογράφητα νερά και αυτά τα νερά θερμαίνονται».
Παρά το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις προετοιμάζονται για μια χρονιά που θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα καταστροφική από άποψη ακραίων καιρικών φαινομένων, οι ειδικοί εκτιμούν ότι υπάρχουν ακόμη πολλά που μπορούν να γίνουν ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.
Γιατί προκαλεί τόσο μεγάλη ανησυχία αυτό το Ελ Νίνιο
Πέρα από την κατάρριψη ρεκόρ, μεγάλη ανησυχία προκαλεί το τι μπορεί να σημαίνει ένα τόσο ισχυρό Ελ Νίνιο για τον καιρό σε ολόκληρο τον κόσμο τους επόμενους μήνες.
Ένα επεισόδιο Ελ Νίνιο ξεκινά στον Ειρηνικό Ωκεανό, αλλά οι επιπτώσεις του μπορούν να γίνουν αισθητές σε όλο τον πλανήτη.
Όταν τα νερά κοντά στον Ισημερινό θερμαίνονται ασυνήθιστα, απελευθερώνουν θερμότητα στην ατμόσφαιρα, αυξάνοντας τις παγκόσμιες θερμοκρασίες και μεταβάλλοντας τα πρότυπα των βροχοπτώσεων.
Με τις θερμοκρασίες των ωκεανών να βρίσκονται ήδη σε επίπεδα-ρεκόρ, το συγκεκριμένο Ελ Νίνιο θα μπορούσε να προκαλέσει εντονότερους καύσωνες, ξηρασίες και ισχυρές βροχοπτώσεις σε ευάλωτες περιοχές, ενώ ενδέχεται να ωθήσει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες σε νέα ιστορικά υψηλά.
Αυτός είναι και ο λόγος που έχει αποκτήσει τις ονομασίες «Godzilla» και «Super» Ελ Νίνιο.
Ορισμένες από τις επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές.
Η Ινδία έχει καταγράψει βροχοπτώσεις των μουσώνων χαμηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα, ενώ η νότια Αφρική αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο ξηρασίας.
Παρότι η Ευρώπη δεν αναμένεται να αντιμετωπίσει τις σοβαρότερες άμεσες συνέπειες, το Ελ Νίνιο μπορεί να επηρεάσει τον χειμερινό καιρό. Παράλληλα, ξηρασίες ή αποτυχημένες σοδειές σε άλλες περιοχές του κόσμου μπορούν να διαταράξουν τον εφοδιασμό με τρόφιμα που εισάγονται στην Ευρώπη.
Η απειλή έχει ήδη οδηγήσει κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο στη λήψη προληπτικών μέτρων.
Μέσα στον Σεπτέμβριο, ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ κήρυξε προληπτικά κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ώστε η Πολιτεία να προετοιμαστεί για πιθανές πλημμύρες, κατολισθήσεις, παράκτια διάβρωση και ισχυρές χειμερινές καταιγίδες.
Πώς μπορούμε να προετοιμαστούμε για ένα αναπόφευκτο Ελ Νίνιο
Παρά όλα τα μέτρα προετοιμασίας, ένα στοιχείο δεν αλλάζει: το Ελ Νίνιο είναι φυσικό φαινόμενο.
Ακόμη όμως κι αν δεν μπορεί να αποτραπεί, οι προβλέψεις προσφέρουν ένα πολύτιμο χρονικό περιθώριο αρκετών μηνών για προετοιμασία.
«Το κλειδί είναι η διαχείριση του νερού και η προετοιμασία για τις αλλαγές στο πού και πότε θα σημειώνονται βροχοπτώσεις», εξηγεί ο Davide Faranda, διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS) και βασικός συγγραφέας εκθέσεων της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC).
Όπως σημειώνει, οι κυβερνήσεις μπορούν να αποθηκεύουν και να διανέμουν το νερό με μεγαλύτερη προσοχή, να ελέγχουν καλύτερα τον τρόπο χρήσης των ταμιευτήρων και των υπόγειων υδάτων, να προσαρμόζουν τα χρονοδιαγράμματα των καλλιεργειών και τις πρακτικές άρδευσης και να προετοιμάζουν τις τοπικές κοινωνίες για ξηρασίες ή πλημμύρες.
Συγκεκριμένες συστάσεις έχει διατυπώσει και ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO).
Σύμφωνα με τους ειδικούς του FAO, οι αγρότες μπορούν να περιορίσουν τις απώλειες αλλάζοντας τις ημερομηνίες σποράς, πραγματοποιώντας άρδευση τις πιο δροσερές ώρες της ημέρας, αποθηκεύοντας νερό πριν από την εκδήλωση ξηρασίας και λαμβάνοντας μέτρα προστασίας για τις καλλιέργειες και τα ζώα από την ακραία ζέστη.
Ορισμένες κυβερνήσεις έχουν ήδη ενισχύσει και την οικονομική υποστήριξη.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δεσμευτεί να διαθέσει έως 15 εκατ. λίρες, περίπου 17 εκατ. ευρώ, για να βοηθήσει ευάλωτες χώρες να προετοιμαστούν για το συγκεκριμένο Ελ Νίνιο.
Η χρηματοδότηση θα καλύψει μέτρα που εκτείνονται από τον εμβολιασμό ζώων πριν από περιόδους ξηρασίας έως την ενίσχυση κατοικιών πριν από πιθανές πλημμύρες και την παροχή οικονομικής βοήθειας στους αγρότες πριν από την καταστροφή των σοδειών τους.
Η δράση για το κλίμα μπορεί να περιορίσει τις μελλοντικές ζημιές
Τα περισσότερα επεισόδια Ελ Νίνιο αυξάνουν τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία κατά περίπου 0,2 βαθμούς Κελσίου.
Αν και αυτή η αύξηση είναι αρκετή για να προκαλέσει ακραίες καιρικές συνθήκες σε πολλές περιοχές του Παγκόσμιου Νότου, αποτελεί μόνο ένα μέρος της πρόσθετης θέρμανσης που έχει προκαλέσει η κλιματική αλλαγή.
Η καύση ορυκτών καυσίμων έχει αυξήσει τη μέση θερμοκρασία της επιφάνειας του πλανήτη κατά περίπου 1,3 έως 1,4 βαθμούς Κελσίου σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, δημιουργώντας τις συνθήκες για το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι της Ευρώπης, το οποίο συνοδεύτηκε από εκτεταμένες ξηρασίες και πυρκαγιές.
Οι συνέπειες του Ελ Νίνιο ενισχύονται, επομένως, από έναν κόσμο που ήδη θερμαίνεται.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους το 2025 ήταν το τρίτο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί, θερμότερο ακόμη και από το έτος Ελ Νίνιο του 2016, παρά την ψυχρότερη επίδραση που ασκούσε εκείνη την περίοδο το φυσικό φαινόμενο Λα Νίνια.
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν επίσης ότι η κλιματική αλλαγή ενισχύει το ίδιο το Ελ Νίνιο.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα επεισόδια Ελ Νίνιο είναι κατά 36% ισχυρότερα από ό,τι πριν από τη βιομηχανική εποχή, τάση την οποία οι ερευνητές συνέδεσαν με την ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη.
Εάν η κλιματική αλλαγή κάνει το Ελ Νίνιο ισχυρότερο, τότε η προετοιμασία από μόνη της έχει όρια.
Ωστόσο, ο Faranda επισημαίνει ότι η μείωση των εκπομπών μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά μακροπρόθεσμα.
Ένας θερμότερος πλανήτης σημαίνει περισσότερη ακραία ζέστη, μεγαλύτερη πίεση στους υδάτινους πόρους και, σε ορισμένες περιοχές, περισσότερες βροχοπτώσεις.
Η μείωση των εκπομπών δεν θα σταματήσει τον φυσικό κλιματικό κύκλο που οδηγεί στα επεισόδια Ελ Νίνιο, εξηγεί, αλλά θα περιορίσει την ανθρωπογενή υπερθέρμανση που καθιστά αυτές τις απειλές πιο σοβαρές.
Αυτό σημαίνει ότι οι επιπτώσεις δεν βρίσκονται εξ ολοκλήρου πέρα από τον ανθρώπινο έλεγχο.
«Δεν μπορούμε να εξαλείψουμε το Ελ Νίνιο μέσω της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής», λέει ο Faranda, «μπορούμε όμως να περιορίσουμε τον βαθμό στον οποίο η κλιματική αλλαγή καθιστά τις συνέπειές του σοβαρότερες».
