Νέα δεδομένα στην ένταση που επικρατεί στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί η παρουσία τουρκικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους στην περιοχή όπου πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Την ώρα που η Αθήνα προχωρά στην υλοποίηση του σχεδιασμού για το υποθαλάσσιο καλώδιο, η Άγκυρα εντείνει τη δραστηριότητά της, με τουρκικό UAV να πραγματοποιεί επαναλαμβανόμενες πτήσεις επιτήρησης νότια της Καρπάθου. Η συγκεκριμένη εξέλιξη έρχεται μετά την ανταλλαγή NAVTEX μεταξύ των δύο χωρών και τις δηλώσεις του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο αμφισβητεί την αρμοδιότητα της Ελλάδας να αδειοδοτεί έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές που η Τουρκία διεκδικεί ως τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.
Τουρκικό UAV πραγματοποιεί πτήσεις νότια της Καρπάθου
Tο τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος φέρει το διακριτικό VATOZ17 και έχει εντοπιστεί να πραγματοποιεί διαδοχικούς κύκλους επιτήρησης στην περιοχή από την οποία σχεδιάζεται να περάσει το υποθαλάσσιο καλώδιο. Το UAV φέρεται να είναι τύπου AKINCI ή ANKA και φαίνεται να απογειώθηκε από τη ναυτική βάση του Ντάλαμαν. Αποστολή του εκτιμάται ότι είναι η παρακολούθηση της δραστηριότητας στην επιφάνεια της θάλασσας, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις κινήσεις των πλοίων που σχετίζονται με το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Αξιοσημείωτο είναι ότι το τουρκικό αεροσκάφος εμφανίζεται να ενεργοποιεί και να απενεργοποιεί κατά διαστήματα τον πομπό εντοπισμού του, με αποτέλεσμα η πορεία του να μην καταγράφεται συνεχώς από τις δημόσιες πλατφόρμες παρακολούθησης πτήσεων.
Η τουρκική αντι-NAVTEX και οι απαιτήσεις της Άγκυρας
Η παρουσία του UAV συμπίπτει με τη νέα αντιπαράθεση που προκάλεσε η έκδοση ελληνικής NAVTEX για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo». Η Τουρκία απάντησε με δική της ναυτική αναγγελία, υποστηρίζοντας ότι τμήμα της περιοχής των προγραμματισμένων εργασιών εμπίπτει στην τουρκική υφαλοκρηπίδα.
Παράλληλα, η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι δεν έχει υποβληθεί αίτημα αδειοδότησης προς τις αρμόδιες τουρκικές αρχές, επιμένοντας ότι απαιτείται η συγκατάθεσή της για την πραγματοποίηση των ερευνών. Οι συγκεκριμένες αξιώσεις δεν γίνονται αποδεκτές από την ελληνική πλευρά, η οποία υπογραμμίζει ότι οι διαδικασίες αδειοδότησης έχουν ολοκληρωθεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Έτοιμο για απόπλου το γαλλικό ερευνητικό πλοίο
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», το οποίο προετοιμάζεται να αποπλεύσει από το Ηράκλειο της Κρήτης, προκειμένου να πραγματοποιήσει τις προβλεπόμενες εργασίες για το έργο Great Sea Interconnector. Η ελληνική NAVTEX αφορά θαλάσσιες περιοχές ανατολικά και νοτιοανατολικά της Κρήτης και έχει ισχύ από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027. Το έργο προβλέπει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου, με στόχο τη δημιουργία μιας σημαντικής ενεργειακής υποδομής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το διπλωματικό παρασκήνιο και η στάση της Αθήνας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πληροφορίες για τις επαφές που έχουν προηγηθεί μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει να έχει λόγο στις διαδικασίες που αφορούν τις έρευνες. Ωστόσο, η Αθήνα διαχωρίζει την τεχνική ενημέρωση από την παροχή άδειας, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν αναγνωρίζει δικαίωμα της Τουρκίας να εγκρίνει εργασίες σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική πλευρά προχώρησε στην ολοκλήρωση των διαδικασιών αδειοδότησης και στην έκδοση της σχετικής NAVTEX, προκειμένου να ξεκινήσουν οι προγραμματισμένες εργασίες.
Στο επίκεντρο οι επόμενες κινήσεις της Τουρκίας
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο κατά πόσο η τουρκική αντίδραση θα περιοριστεί στις ναυτικές αναγγελίες, τις διπλωματικές δηλώσεις και τις πτήσεις επιτήρησης ή εάν θα υπάρξουν πρόσθετες κινήσεις στην περιοχή. Η προηγούμενη ένταση του 2024, κατά τη διάρκεια ερευνών του ιταλικού πλοίου «Ievoli Relume», αποτελεί σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση της σημερινής κατάστασης.
Σε κάθε περίπτωση, οι επόμενες ώρες θεωρούνται σημαντικές για την εξέλιξη των ερευνών, καθώς ο προγραμματισμένος απόπλους του γαλλικού πλοίου θα αποτελέσει το επόμενο ουσιαστικό βήμα στην υλοποίηση του έργου. Η Αθήνα διαμηνύει ότι ο σχεδιασμός για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου θα προχωρήσει, ενώ η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο παρακολουθείται στενά.
Η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ της Τουρκίας
Σχετικά με την απόπειρα διεξαγωγής μη εξουσιοδοτημένης θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας από πλοίο υπό γαλλική σημαία εντός της υφαλοκρηπίδας μας στην Ανατολική Μεσόγειο. Διαπιστώνεται ότι σκάφος που φέρει τη γαλλική σημαία προτίθεται να διεξαγάγει παράνομη θαλάσσια επιστημονική έρευνας – με σκοπό την πόντιση καλωδίων χωρίς άδεια – εντός της υφαλοκρηπίδας μας, τα εξωτερικά όρια της οποίας γνωστοποιήθηκαν στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020. Οι μη εξουσιοδοτημένες ναυτικές προειδοποιήσεις (NAVTEX), οι οποίες εκδόθηκαν για τον σκοπό αυτό από την Ελλάδα και την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση, έχουν ακυρωθεί από τη χώρα μας. διαδικασία σχετικά με την απόκτηση της απαιτούμενης συναίνεσης από τη χώρα μας, σύμφωνα με τις καθιερωμένες διατάξεις του διεθνούς ναυτικού δικαίου, για το τμήμα της προγραμματισμένης δραστηριότητας του σκάφους που εμπίπτει στα όρια της υφαλοκρηπίδας μας, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Παραμένουμε πλήρως προσηλωμένοι στην προστασία των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων βάσει του διεθνούς δικαίου και θα συνεχίσουμε να υιοθετούμε μια προσέγγιση που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό στην περιοχή».
Η απάντηση των Ελληνικών διπλωματικών πηγών
Σχολιάζοντας την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, ελληνικές διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι: «Οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου VB Abeille Marengo, θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας». «Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών» επισημαίνουν οι ίδιες πηγές.
