Νίκος Δημητράτος: O Έλληνας τραγουδιστής και ηθοποιός, με τα σπουδαία φωνητικά και υποκριτικά προσόντα
Ο Νίκος Δημητράτος υπήρξε μία από τις ιδιαίτερες μορφές του ελληνικού καλλιτεχνικού χώρου, συνδυάζοντας με σπάνιο τρόπο το τραγούδι με την υποκριτική.
Με βαθιά εκφραστική φωνή, θεατρικό ταλέντο και έντονη παρουσία στη σκηνή, άφησε το δικό του αποτύπωμα τόσο στο ελληνικό τραγούδι όσο και στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Η καλλιτεχνική του πορεία συνδέθηκε στενά με σημαντικούς δημιουργούς της ελληνικής μουσικής, κυρίως με τον σπουδαίο συνθέτη Σταύρο Ξαρχάκο, με τον οποίο συνεργάστηκε επί σειρά ετών.
Τα πρώτα χρόνια και η επαφή με τη μουσική
Ο Νίκος Δημητράτος γεννήθηκε στις 6 Μαρτίου 1942 στην Αθήνα. Από πολύ μικρή ηλικία ήρθε σε επαφή με τη μουσική μέσα από την εκκλησία, καθώς υπήρξε παπαδάκι στη Μητρόπολη Αθηνών, όπου σιγόψελνε και γνώρισε τη βυζαντινή μουσική. Η εμπειρία αυτή διαμόρφωσε σημαντικά τη φωνητική του παιδεία και τον οδήγησε να σπουδάσει συστηματικά βυζαντινή μουσική.
Σε ηλικία περίπου είκοσι ετών έκανε τα πρώτα του βήματα ως τραγουδιστής στις ιστορικές μπουάτ της Πλάκας, και ιδιαίτερα στην περίφημη «Κατακόμβη», έναν χώρο όπου αναδείχθηκαν πολλοί καλλιτέχνες της εποχής του «Νέου Κύματος». Εκεί τον άκουσε ο σκηνοθέτης Τάσος Πετρής, ο οποίος εντυπωσιάστηκε από το ταλέντο του και τον παρότρυνε να ασχοληθεί και με την υποκριτική.
Οι σπουδές και τα πρώτα θεατρικά βήματα
Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας, ο Δημητράτος αποφάσισε να δώσει εξετάσεις στο Θέατρο Τέχνης. Από τους 58 υποψήφιους που συμμετείχαν στις εξετάσεις, ο μεγάλος σκηνοθέτης Κάρολος Κουν επέλεξε μόλις δύο άτομα, ένας από τους οποίους ήταν ο ίδιος. Φοίτησε για δύο χρόνια στη σχολή του Θεάτρου Τέχνης, όμως αναγκάστηκε να αποχωρήσει όταν αποκαλύφθηκε ότι τα βράδια τραγουδούσε σε μπουάτ για να εξασφαλίσει τα προς το ζην.
Παρά την αποχώρησή του, δεν εγκατέλειψε την υποκριτική. Συνέχισε τις σπουδές του στη σχολή του Γρηγόρη Βαφιά, ολοκληρώνοντας την εκπαίδευσή του και ξεκινώντας επαγγελματικά τη θεατρική του πορεία.
Δείτε το βίντεο:
Θέατρο και ιστορικές παραστάσεις
Η θεατρική του πορεία ξεκίνησε δυναμικά μέσα σε μια δύσκολη περίοδο για την Ελλάδα, κατά τα χρόνια της δικτατορίας. Το 1971 συμμετείχε στο έργο «Παραμύθι χωρίς όνομα» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, με τον θίασο της «Νέας Πορείας».
Δύο χρόνια αργότερα, το 1973, πήρε μέρος σε μία από τις πιο ιστορικές θεατρικές παραστάσεις της μεταπολεμικής Ελλάδας: το «Μεγάλο μας Τσίρκο» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, με τον θίασο της Τζένης Καρέζη και του Κώστα Καζάκου. Η παράσταση αυτή αποτέλεσε σύμβολο αντίστασης απέναντι στο καθεστώς της χούντας και ταυτόχρονα σηματοδότησε την αρχή της μακρόχρονης συνεργασίας του Δημητράτου με τον Σταύρο Ξαρχάκο.
Δείτε το βίντεο:
Στη συνέχεια συνεργάστηκε με σημαντικές θεατρικές προσωπικότητες, όπως ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος και ο σκηνοθέτης Μίνως Βολανάκης. Επίσης, συμμετείχε στην παράσταση του έργου του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα «Ματωμένος Γάμος» στο θέατρο «Στοά», όπου όχι μόνο έπαιξε ως ηθοποιός αλλά συνέθεσε και τη μουσική της παράστασης.
Δείτε το βίντεο:
Συμμετοχή σε θέατρο και τηλεόραση
Ο Νίκος Δημητράτος είχε ενεργή παρουσία και σε θεατρικές παραγωγές σε όλη την Ελλάδα. Συνεργάστηκε με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης στην κωμωδία «Μιας Πεντάρας Νιάτα» των Πρετεντέρη και Γιαλαμά, ενώ εμφανίστηκε και σε παιδικές θεατρικές παραγωγές του Εθνικού Θεάτρου, όπως η παράσταση «Η Χώρα των Πουλιών», βασισμένη στους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη.
Παράλληλα, συμμετείχε σε πολλές τηλεοπτικές παραγωγές. Έλαβε μέρος σε θεατρικές παραστάσεις του «Θεάτρου της Δευτέρας» της ΕΡΤ, καθώς και στα αγαπημένα παιδικά προγράμματα του Νίκου Πιλάβιου. Επίσης εμφανίστηκε σε τηλεοπτικές σειρές όπως «Οι Έμποροι των Εθνών», «Παράξενος Ταξιδιώτης», «Πυρ και Μανία», «Μη Φοβάσαι τη Φωτιά», «Στρας», «Τζιβαέρι», «Σημάδι του Έρωτα» και «Ανατομία ενός Εγκλήματος».
Δείτε το βίντεο:
Στον κινηματογράφο
Ο Δημητράτος συμμετείχε και στον ελληνικό κινηματογράφο. Ξεχωριστή ήταν η παρουσία του στην πολυβραβευμένη ταινία «Ρεμπέτικο» (1983) του Κώστα Φέρρη, όπου εμφανίστηκε τόσο ως ηθοποιός όσο και ως τραγουδιστής.
Συμμετείχε επίσης σε αρκετές άλλες ταινίες, όπως:
«Κλειστή Στροφή»
«Η Εποχή των Δολοφόνων» του Νίκου Γραμματικού
«Ο Τοίχος» του Στέλιου Παυλίδη
«Σενάριο» του Ντίνου Μαυροειδή
«Δικτάτωρ Καλεί Θανάση» του Πάνου Γλυκοφρύδη
Το 1991 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Β΄ Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του στην ταινία «Άντε Γεια» του Γιώργου Τσεμπερόπουλου.
Η πορεία στο τραγούδι
Στο τραγούδι, ο Νίκος Δημητράτος εμφανίστηκε αρχικά στις μπουάτ της Πλάκας κατά την περίοδο του Νέου Κύματος, όμως η καλλιτεχνική του ταυτότητα διαμορφώθηκε κυρίως μέσα από τη συνεργασία του με τον Σταύρο Ξαρχάκο. Η συνεργασία αυτή επεκτάθηκε στη δισκογραφία, στο θέατρο και στον κινηματογράφο.
Δείτε το βίντεο:
Παράλληλα συνεργάστηκε με σπουδαίους Έλληνες συνθέτες, μεταξύ των οποίων οι:
Σταύρος Κουγιουμτζής, Χρήστος Λεοντής, Δήμος Μούτσης, Ηλίας Ανδριόπουλος, Γιώργος Χατζηνάσιος, Μίμης Πλέσσας, Νότης Μαυρουδής, Δημήτρης Λάγιος, Δημήτρης Παπαδημητρίου, Δημήτρης Λέκκας και Θοδωρής Ξυδιάς.
Επίσης εμφανίστηκε σε συναυλίες με σημαντικούς καλλιτέχνες όπως:
Μάρκος και Στέλιος Βαμβακάρης, Σωτηρία Μπέλλου, Νίκος Ξυλούρης, Απόστολος Καλδάρας, Ελένη Βιτάλη, Θανάσης Γκαϊφύλλιας και Σωτηρία Λεονάρδου.
Δείτε το βίντεο:
Μεγάλες μουσικές στιγμές
Το 1997, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Θεσσαλονίκη – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης», συμμετείχε στο ορατόριο «Η Άλωση της Πόλης» του Γιώργου Χατζηνάσιου ως ηθοποιός και σολίστ, συνοδευόμενος από τη Συμφωνική Ορχήστρα της Σόφιας και τη 70μελή χορωδία της Χαλκιδικής.
Το τέλος μιας σημαντικής πορείας
Ο Νίκος Δημητράτος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 71 ετών, αφήνοντας πίσω του μια σημαντική καλλιτεχνική παρακαταθήκη στο ελληνικό τραγούδι, το θέατρο και τον κινηματογράφο. Η φωνή και οι ερμηνείες του παραμένουν μέχρι σήμερα συνδεδεμένες με μερικές από τις πιο σημαντικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής μουσικής και θεατρικής ιστορίας.
Επιλεγμένη δισκογραφία
Μεταξύ των σημαντικότερων δισκογραφικών του συμμετοχών συγκαταλέγονται:
«Το Μεγάλο μας Τσίρκο»
«Νυν και Αεί»
«Ενθύμιον ’76»
«Ρεμπέτικο»
«Εικόνες»
«Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας»
«Καημοί της Αυλής»
«Ανωτάτη Ζαμπετική»
«Carte Postale»
«Χωρίς Παρέα»
Ο Νίκος Δημητράτος παραμένει μια χαρακτηριστική φωνή μιας εποχής όπου το τραγούδι, το θέατρο και η κοινωνική έκφραση συναντιούνταν δημιουργικά πάνω στη σκηνή.
