37 ημέρες πριν από το Πάσχα και απόψε ψάλλονται οι Β΄ Χαιρετισμοί της Παναγίας στους ιερούς ναούς της χώρας.
Σήμερα, δεύτερη Παρασκευή της Σαρακοστής, 6 Μαρτίου, οι πιστοί όλων των ηλικιών θα προσέλθουν το απόγευμα στην εκκλησία για να ακούσουν τους Β΄ Χαιρετισμούς της Θεοτόκου.
Η έναρξη της τελετής στους ναούς δεν έχει προκαθορισμένη ώρα. Ωστόσο, όπως κάθε χρόνο, η έναρξή τους προγραμματίζεται μεταξύ 17:00 και 19:00. Για την ακριβή ώρα έναρξης της ακολουθίας στην ενορία σας, θα πρέπει να ενημερωθείτε από τον ιερέα της ενορίας σας.
Η ακολουθία των Χαιρετισμών, που είναι αφιερωμένη στην Παναγία, τελείται τις πέντε πρώτες Παρασκευές της Σαρακοστής και ολόκληρος ο Ακάθιστος Ύμνος ψάλλεται την Παρασκευή της πέμπτης εβδομάδας των Νηστειών, σε μία από τις πιο κατανυκτικές ακολουθίες του εκκλησιαστικού έτους. Πολύ όμορφοι Χαιρετισμοί έχουν γραφτεί και για πολλούς άλλους αγίους, αλλά οι Χαιρετισμοί της Παναγίας είναι η βασική έμπνευση για όλους τους άλλους που έχουν γραφτεί μετά.
Τι είναι οι Χαιρετισμοί της Παναγίας
Τον 7ο αιώνα, όταν ο λαός της Κωνσταντινούπολης σώθηκε από την επίθεση των Αβάρων μετά από παρέμβαση της Παναγίας, όλοι έψαλλαν στην Αγία Σοφία τον Ακάθιστο Ύμνο όρθιοι, εξ ου και το όνομά του. Τότε, μάλλον, γράφτηκε το πασίγνωστο αρχικό τροπάριο «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ».
Η Ορθόδοξη Εκκλησία ψάλλει τους Χαιρετισμούς κάθε Παρασκευή βράδυ τις πέντε πρώτες εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής.
Για την ακρίβεια, κόβουμε τους Χαιρετισμούς σε τέσσερα κομμάτια, που λέγονται «τέσσερις στάσεις», και λέμε από ένα κάθε Παρασκευή, ενώ την πέμπτη Παρασκευή λέγεται ολόκληρο το έργο.
Τους Χαιρετισμούς τους απαγγέλλει με τη μουσική τους ο ιερέας. Πριν απ’ αυτό, οι ψάλτες έχουν ψάλει ένα άλλο περίφημο μουσικό και ποιητικό έργο, που λέγεται «Κανόνας των Χαιρετισμών» (οι κανόνες είναι ένα άλλο είδος βυζαντινής κλασικής μουσικής) και δημιουργός του είναι ένας ακόμη κορυφαίος ποιητής και μουσικός του Βυζαντίου, ο Άγιος Ιωσήφ ο Υμνογράφος.
Πολλοί ορθόδοξοι χριστιανοί μέσα στους αιώνες (και σήμερα) συνηθίζουν να διαβάζουν τους Χαιρετισμούς κάθε βράδυ, πριν κοιμηθούν, αντί για άλλη προσευχή.
Από τις πολλές φορές, συχνά τους μαθαίνουν απ’ έξω. Η συνήθεια αυτή είναι πολύ ωραία και σωστή, αφού οι ορθόδοξοι προτιμούμε να προσευχόμαστε με τις προσευχές της Εκκλησίας, παρά με προσευχές που δημιουργούμε εκείνη τη στιγμή (αν και λέμε στο Θεό και τέτοιες, αυτοσχέδιες, προσευχές).
Ένας λόγος είναι ότι έτσι ο νους μας ξεκουράζεται και μπορεί να γίνει η προσευχή κυρίως με την καρδιά, δηλαδή να στραφούμε ψυχικά προς το Θεό, χωρίς να απασχολούμαστε με το να φτιάξουμε εκείνη την ώρα τα λόγια που θα του πούμε. Και φυσικά, όταν διαβάζουμε μια προσευχή από βιβλίο (π.χ. τους Χαιρετισμούς ή έναν παρακλητικό κανόνα), ξέρουμε τι ακριβώς θέλουμε να πούμε στην Παναγία, στο Θεό ή σε έναν άγιο – κι εκείνος επίσης το ξέρει.
Ακόμα κι αν εμείς δεν ξέρουμε τι θέλουμε να του πούμε, εκείνος γνωρίζει τι υπάρχει στην καρδιά μας και, καθώς στρεφόμαστε προς αυτόν πνευματικά μέσω της προσευχής που διαβάζουμε, είναι σαν να του το λέμε.
Οι ημερομηνίες για τους Χαιρετισμούς της Θεοτόκου 2026
Α΄ Στάση: Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου
Β΄ Στάση: Παρασκευή 6 Μαρτίου
Γ΄ Στάση: Παρασκευή 13 Μαρτίου
Δ΄ Στάση: Παρασκευή 20 Μαρτίου
Ακάθιστος Ύμνος: Παρασκευή 27 Μαρτίου
Άξιόν εστιν ως αληθώς, μακαρίζειν σε τήν Θεοτόκον, τήν αειμακάριστον καί παναμώμητον, καί Μητέρα τού Θεού ημών. Τήν τιμιωτέραν τών Χερουβείμ, καί ενδοξοτέραν ασυγκρίτως τών Σεραφείμ, τήν αδιαφθόρως, Θεόν Λόγον τεκούσαν, τήν όντως Θεοτόκον σέ μεγαλύνομεν.
Τό προσταχθέν μυστικώς λαβών εν γνώσει, εν τή σκηνη τού Ιωσήφ σπουδή επέστη ο Ασώματος, λέγων τη Απειρογάμω: ο κλινας τη καταβάσει τούς ουρανούς χωρείται αναλλοιώτως όλος εν σοί. Όν καί βλέπων εν μήτρα σου λαβόντα δούλου μορφήν, εξίσταμαι κραυγάζειν σοι, Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε!
Οι Χαιρετισμοί: Το περιεχόμενο της Β΄ Στάσης που θα ακούσουμε απόψε στις εκκλησίες
Η Β’ Στάση των Χαιρετισμών της Θεοτόκου αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό μέρος της Ακολουθίας του Ακαθίστου Ύμνου, που τελείται κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Μέσα από τους ύμνους της Εκκλησίας παρουσιάζονται γεγονότα που συνδέονται με τη Γέννηση του Χριστού και την αποκάλυψη του θεϊκού σχεδίου για τη σωτηρία του ανθρώπου. Η υμνολογία της συγκεκριμένης στάσης συνεχίζει να αναδεικνύει τον ρόλο της Παναγίας στο μυστήριο της Ενανθρώπησης. Με ποιητικό και θεολογικό λόγο, οι στίχοι εξυμνούν την ταπείνωση, την πίστη και την υπακοή της Θεοτόκου στο θέλημα του Θεού, μέσα από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η έλευση του Χριστού στον κόσμο.
Η δεύτερη ενότητα των Χαιρετισμών αποτελείται από τους οίκους που ξεκινούν με τα γράμματα Η έως Μ του ελληνικού αλφαβήτου. Στον πρώτο από αυτούς γίνεται αναφορά στους ποιμένες που έσπευσαν να προσκυνήσουν το νεογέννητο Θείο Βρέφος, αφού πρώτα άκουσαν το χαρμόσυνο μήνυμα των αγγέλων για τη Γέννηση του Σωτήρα.
Στη συνέχεια παρουσιάζεται το ταξίδι των Μάγων της Ανατολής, οι οποίοι ακολούθησαν το φωτεινό άστρο που τους οδήγησε στη Βηθλεέμ. Εκεί προσκύνησαν τον Χριστό και του πρόσφεραν τα συμβολικά δώρα: χρυσό, λιβάνι και σμύρνα, τα οποία, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, συμβολίζουν τη βασιλική, τη θεϊκή και τη θυσιαστική Του ιδιότητα. Οι επόμενοι οίκοι αναφέρονται στην επιστροφή των Μάγων χωρίς να ενημερώσουν τον βασιλιά Ηρώδη, γεγονός που προκάλεσε την οργή του και οδήγησε στη σφαγή των νηπίων στη Βηθλεέμ. Για να προστατευθεί το Θείο Βρέφος, η Παναγία και ο Ιωσήφ αναγκάστηκαν να καταφύγουν στην Αίγυπτο, όπου παρέμειναν μέχρι τον θάνατο του Ηρώδη.
Η Β’ Στάση ολοκληρώνεται με την αναφορά στην Υπαπαντή του Κυρίου, όταν ο σαράντα ημερών Ιησούς παρουσιάστηκε στον Ναό και τον υποδέχθηκε ο προφήτης Συμεών, αναγνωρίζοντας στο πρόσωπό Του τον Σωτήρα του κόσμου. Μέσα από τους ύμνους αυτούς, η Εκκλησία καλεί τους πιστούς να στοχαστούν βαθύτερα το μυστήριο της πίστης και να προσεγγίσουν με ταπείνωση και ευγνωμοσύνη το μεγάλο γεγονός της Θείας Ενανθρώπησης.
(Τα εκκλησιαστικά κείμενα)
Ήκουσαν οι ποιμένες,
των Αγγέλων υμνούντων,
την ένσαρκον Χριστού παρουσίαν·
και δραμόντες ως προς ποιμένα,
θεωρούσι τούτον ως αμνόν άμωμον,
εν γαστρί της Μαρίας βοσκηθέντα,
ήν υμνούντες είπον·
Χαίρε, Αμνού και Ποιμένος Μήτερ,
χαίρε, αυλή λογικών προβάτων.
Χαίρε, αοράτων εχθρών αμυντήριον,
χαίρε, Παραδείσου θυρών ανοικτήριον.
Χαίρε, ότι τα ουράνια συναγάλλεται τη γη,
χαίρε, ότι τα επίγεια συγχορεύει ουρανοίς.
Χαίρε, των Αποστόλων το ασίγητον στόμα,
χαίρε, των Αθλοφόρων το ανίκητον θάρσος.
Χαίρε, στερρόν της πίστεως έρεισμα,
χαίρε, λαμπρόν της Χάριτος γνώρισμα.
Χαίρε, δι’ ής εγυμνώθη ο Άδης,
χαίρε, δι’ ής ενεδύθημεν δόξαν.
Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε.
Θεοδρόμον αστέρα,
θεωρήσαντες Μάγοι,
τη τούτου ηκολούθησαν αίγλη·
και ως λύχνον κρατούντες αυτόν,
δι’ αυτού ηρεύνων κραταιόν Άνακτα,
και φθάσαντες τον άφθαστον,
εχάρησαν αυτώ βοώντες·
Αλληλούια.
Ίδον παίδες Χαλδαίων,
εν χερσί της Παρθένου,
τον πλάσαντα χειρί τους ανθρώπους·
και Δεσπότην νοούντες αυτόν,
ει και δούλου μορφήν έλαβεν,
έσπευσαν τοις δώροις θεραπεύσαι,
και βοήσαι τη Ευλογημένη·
Χαίρε, αστέρος αδύτου Μήτηρ,
χαίρε, αυγή μυστικής ημέρας.
Χαίρε, της απάτης την κάμινον σβέσασα,
χαίρε, της Τριάδος τους μύστας φωτίζουσα.
Χαίρε, τύραννον απάνθρωπον εκβαλούσα της αρχής,
χαίρε, Κύριον φιλάνθρωπον επιδείξασα Χριστόν.
Χαίρε, η της βαρβάρου λυτρουμένη θρησκείας,
χαίρε, η του βορβόρου ρυομένη των έργων.
Χαίρε, πυρός προσκύνησιν παύσασα,
χαίρε, φλογός παθών απαλλάττουσα.
Χαίρε, πιστών οδηγέ σωφροσύνης,
χαίρε, πασών γενεών ευφροσύνη.
Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε.
