Αθάνατοι: Σαν σήμερα το 1996 φεύγουν από την ζωή Καραθανάσης – Βλαχάκος – Γιαλοψός

by Τόνια Τζαφέρη
Αθάνατοι: Σαν σήμερα το 1996 φεύγουν από την ζωή Καραθανάσης – Βλαχάκος – Γιαλοψός

Ίμια: Οι τρεις Έλληνες που έχασαν την ζωή τους για την προστασία του νησιού

Είναι μια ιστορία από το παρελθόν που σπαράζει καρδιές, αφού τρεις νέοι άνθρωποι έχασαν την ζωή τους, την ώρα που υπηρετούσαν για την πατρίδα και την προστασία των Ιμίων.

Τον Ιανουάριο του 1996, Ελλάδα και Τουρκία έφτασαν πολύ κοντά στο να προκληθεί ένοπλη ναυτική σύρραξη, η οποία, ωστόσο, αποφεύχθηκε τελευταία στιγμή, κατόπιν παρέμβασης των ΗΠΑ.

Αφορμή της κρίσης ήταν η αμφισβητούμενη, από την Τουρκία, εγκυρότητα ενός προσαρτήματος της Ιταλοτουρκικής Σύμβασης του 1932, που καθόριζε τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ των Ιταλικών Δωδεκανήσων και των ακτών της Τουρκίας. Η τουρκική κυβέρνηση απέρριψε το προσάρτημα ως νομικά άκυρο, με την αιτιολογία ότι δεν είχε κατατεθεί στην Κοινωνία των Εθνών στη Γενεύη. Σύμφωνα με την τουρκική θέση, αυτό σήμαινε ότι η κυριαρχία σε έναν άγνωστο αριθμό μικρών νησίδων και βραχονησίδων στα Δωδεκάνησα παραμένει απροσδιόριστη και πρέπει να καθοριστεί με κάποια καινούργια σύμβαση.

Αθάνατοι: Σαν σήμερα το 1996 φεύγουν από την ζωή Καραθανάσης – Βλαχάκος – Γιαλοψός

Η ελληνική πλευρά υποστήριξε ότι το εν λόγω προσάρτημα παραμένει έγκυρο και ότι το επεισόδιο εντάσσεται στο πλαίσιο της αμφισβήτησης – κυρίως μετά την μεταπολίτευση – από την Τουρκία μέρος των θαλασσίων και εναέριων συνόρων της Ελλάδος και τώρα, προκαλώντας την κρίση των Ιμίων, ουσιαστικά επιχειρεί να δημιουργήσει ένα καθεστώς «Γκρίζων Ζωνών» για κάποιες βραχονησίδες.

Η κρίση που είχε ξεσπάσει σχετικά με το ζήτημα των Ιμίων

Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι, το 2009, στα πλαίσια των πολιτικών συγκρούσεων μεταξύ της κυβέρνησης Ερντογάν με την αντιπολίτευση για το θέμα του πολιτικού ανοίγματος προς τους Κούρδους, αποκαλύφθηκε στον τουρκικό τύπο πως, την περίοδο εκείνη, ο τότε μόνιμος υφυπουργός εξωτερικών της Τουρκίας, Ονούρ Οϊμέν, απέκρυψε κρυπτογραφημένο μήνυμα του πρέσβη της Τουρκίας στην Ιταλία, σύμφωνα με το οποίο, οι Ιταλοί αποδείκνυαν στην Τουρκία ότι οι βραχονησίδες έχουν παραχωρηθεί στην Ελλάδα.

Οι τουρκικές εφημερίδες είχαν κατηγορήσει ανοικτά τον Ονούρ Οϊμέν ότι είναι υπεύθυνος για την κρίση στα Ίμια. Σύμφωνα, μάλιστα, με την εφημερίδα Σαμπάχ, ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας, Λαμπέρτο Ντίνι, είχε στείλει στην Άγκυρα το τηλεγράφημα για την ελληνικότητα των νήσων, ο Οϊμέν, όμως, φέρεται να απέκρυψε αυτή την πληροφορία από την Τανσού Τσιλέρ και τον Ντενίζ Μπαϊκάλ. Λέγεται, μάλιστα, ότι ο Οϊμέν ήταν ο άνθρωπος μέσω του οποίου η Αθήνα και η Ουάσινγκτον επικοινωνούσαν με την Άγκυρα!

Σήμερα, ο ίδιος εκτιμά ότι, τη νύχτα της κρίσης, η επιστροφή στο «status quo ante» ήταν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για όλες τις πλευρές.

Στην Ελλάδα, την εποχή της κρίσης αυτής, πρωθυπουργός ήταν ο Κώστας Σημίτης, Υπουργός Εξωτερικών ο Θεόδωρος Πάγκαλος, υπουργός Εθνικής Αμύνης ο Γ. Αρσένης και Αρχηγός ΓΕΕΘΑ ο ναύαρχος Χ. Λυμπέρης.

Η κρίση των Ιμίων κορυφώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της 31ης Ιανουαρίου 1996

Η κρίση των Ιμίων κορυφώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της 31ης Ιανουαρίου 1996, σε μια εποχή που η κυβέρνηση Σημίτη έκανε τα πρώτα της βήματα. Τις τελευταίες ώρες της κρίσης, τρεις Έλληνες αξιωματικοί του Πολεμικού Ναυτικού έχασαν την ζωή τους, όταν το ελικόπτερο όπου επέβαιναν, κατέπεσε στην θάλασσα. Το ατύχημα αποδόθηκε σε τεχνικά αίτια και την κόπωση του πληρώματος.

Αθάνατοι: Σαν σήμερα το 1996 φεύγουν από την ζωή Καραθανάσης – Βλαχάκος – Γιαλοψός

Η τουρκική πλευρά δεν ανέφερε απώλειες.

Το καθεστώς που επικρατούσε στις βραχονησίδες των Ιμίων

Τα Ίμια (Καρντάκ στα τουρκικά) είναι δύο μικρές ακατοίκητες βραχονησίδες μεταξύ του νησιωτικού συμπλέγματος των Δωδεκανήσων και των νοτιοδυτικών ακτών της Τουρκίας. Απέχουν 3,8 ναυτικά μίλια από το Μποντρούμ (Αλικαρνασσός) της Τουρκίας, 5,5 ν.μ. από την Κάλυμνο και 2,5 ν.μ. από το πλησιέστερο ελληνικό έδαφος, τη βραχονησίδα Καλόλιμνος.

Οι βραχονησίδες αυτές, όπως και όλα τα Δωδεκάνησα, εκχωρήθηκαν στην Ελλάδα μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου σύμφωνα με το άρθρο 14 της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων (10-12-1947), όπου η Ιταλία εκχώρησε στην Ελλάδα εν πλήρει κυριαρχία τις νήσους της Δωδεκανήσου απαριθμούμενες: Αστυπάλαια, Ρόδο, Χάλκη, Κάρπαθο, Κάσο, Τήλο, Νίσυρο, Κάλυμνο, Λέρο, Πάτμο, Λειψούς, Σύμη, Κω και Καστελόριζο, ως και τις παρακείμενες νησίδες.

Σε προγενέστερη, μάλιστα, διμερή σύμβαση του 1932, ανάμεσα στην Ιταλία και την Τουρκία, τα Ίμια συμπεριλαμβάνονταν σε χάρτη με τα ιταλικά εδάφη. Αργότερα, καθώς όλες οι ιταλικές κτήσεις επί της Δωδεκανήσου πέρασαν στην ελληνική κυριότητα, ομοίως και τα Ίμια ενσωματώθηκαν στο ελληνικό κράτος. Το Τουρκικό κράτος είχε αποδεχτεί το καθεστώς επικυριαρχίας της Ελλάδας στα νησιά αυτά.

Σύμφωνα με το άρθρο 189 του Κ.Δ.Ν.Δ., εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων δικαίωμα για παροχή επιθαλάσσιας αρωγής δίδεται μόνο στα υπό ελληνική σημαία ρυμουλκά ή ναυαγοσωστικά.

Τα βήματα που οδήγησαν στην κρίση των Ιμίων

15 Ιανουαρίου 1996: Παραιτείται ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος και νοσηλεύεται στο «Ωνάσειο».

16 Ιανουαρίου 1996: Το Υπουργείο Εξωτερικών, αντιλαμβανόμενο το παιγνίδι των Τούρκων, ζητά αυξημένα μέτρα επαγρύπνησης στην περιοχή των Ιμίων από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.

19 Ιανουαρίου 1996: Η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ εκλέγει νέο πρωθυπουργό τον Κώστα Σημίτη.

Στις 25 Δεκεμβρίου 1995, το τουρκικό φορτηγό πλοίο Φιγκέν Ακάτ προσάραξε σε αβαθή ύδατα κοντά στη Μικρή Ίμια (